Specyfika nauczania języków obcych dzieci

Specyfika nauczania języków obcych dzieci

Specyfika nauczania języków obcych dzieci

Nie można zaprzeczyć, że ponad gestami, mimiką, kodami język jest źródłem porozumienia pomiędzy ludźmi. Nie dziwi fakt, że w dobie globalizacji i unifikacji przykłada się wielką wagę do nauczania języków obcych wśród małych dzieci. Szczególną popularnością w naszym przedszkolu, jak i w Polsce cieszy się od przeszło dekady język angielski. Opierając się na autorytecie wielu znanych psychologów i metodologów, chciałabym poruszyć zagadnienie nauczania języków obcych, w tym języka angielskiego. Pytanie o metodykę sukcesu zajmuje od dawna umysły pedagogów i nauczycieli, którzy usiłują uczynić bardziej efektywne nauczanie języków obcych. W poszukiwaniu spektakularnych efektów biorą pod uwagę cechy dziecięcej osobowości i dziecięcego postrzegania świata. Dlaczego im wcześniej, tym lepiej?

Według Rachel Cohen należy korzystać ze wszystkich dostępnych środków, aby wychować dziecko otwarte na świat, który je otacza. Jednym z nich jest uczenie dziecka języków. Języki obce, jeżeli staną się narzędziem pracy, otworzą niesamowite horyzonty przed dziećmi, bardzo szybko staną się wehikułami przenoszącymi je w inną kulturę, pokazującymi inny sposób życia, nowe tradycje i nowy sposób pojmowania świata. Pamiętać należy, że dziecko wykazuje dużo większą łatwość w przyswajaniu języka obcego, niż dorosły. Tym samym możemy się powołać na rezultaty badań, które jasno stwierdzają, że natura przyswojenia języka obcego u dzieci jest inna niż u dorosłych. Mówi się, że można się uczyć przez całe życie i w każdym wieku, jeżeli jednak przyjrzymy się rezultatom nauczania języków obcych u dzieci, to okazuje się, że to właśnie one wykazują niesamowitą chłonność i potencjał w ich przyswajaniu. Wspomniana Rachel Cohen podtrzymuje argumenty amerykańskich psychologów, którzy twierdzą, że dziecko rozwija 80% swojego potencjału intelektualnego w wieku od 0 – 6 lat, następnie resztę przyswaja pomału z każdym rokiem.

Obecnie uważa się, że początek uczenia języka obcego w 11 – 12 roku życia, to zdecydowanie za późno. W krtani osoby dorastającej następują strukturalne zmiany, co czyni ją mniej elastyczną i gorzej przystosowującą się do tworzenia nowych dźwięków. Optymalnym wiekiem akwizycji języka jest 4 – 8 rok życia, kiedy to najsprawniej działa aparat pozwalający na imitację, a mózg posiada największą plastyczność. W tym kontekście właśnie używa się terminu: wiek krytyczny, który oznacza, że pewne umiejętności i nawyki muszą zostać nabyte w określonym momencie życia.

Należałoby jeszcze wspomnieć o problemie nauczania języka obcego w tak młodym wieku, bo jeżeli jego nauka byłaby tak łatwa, to wszyscy bez wyjątku moglibyśmy stać się poliglotami. To, co stanowi istotny problem w procesie przyswajania języka obcego w dzieciństwie, to brak pewnych nawyków zapamiętywania, które przyswajamy z wiekiem. Podobnie jest z koncentracją i funkcjonowaniem pamięci krótkotrwałej i jej współpracą z pamięcią trwałą. Wiadomo już, że dzieci, jeżeli chodzi o zdobywanie nowych wiadomości, mają niesamowity potencjał. Zaniedbaniem byłoby również nie skorzystać z motywacji, która jest motorem ich działania, z elastyczności umysłowej, fonetycznej, słuchowej, aby nauczyć ich różnych języków.

Jak nauczać?

Wczesne nauczanie języka angielskiego opiera się przede wszystkim na produkcji ustnej i rozróżnianiu znaków graficznych. Dzieci, posiadające już pewną bazę językową języka ojczystego, muszą jakby nauczyć się na nowo mówić. To oznacza drogę, którą muszą podjąć raz jeszcze, i która podobna jest do tej, jaką pokonują od momentu przyjścia na świat. Nauczyciel powinien więc znaleźć metodę, która nie byłaby ani zbyt infantylna, ani nie uwsteczniająca, a pozwalająca odnaleźć to, co było znaczące do tej pory w ich życiu. Nauczyciel ma stać się przewodnikiem, który pozna wszystkie codzienne potrzeby dzieci, przekształci je w cele i stworzy taką sytuację nauki, która pozostawała by w zgodzie z ich życiem, odpowiadała by ich emocjom i potrzebom zarówno uczuciowym, ruchowym, jak i społecznym.

Rola ciała w nauczaniu języka obcego

Dziecko, poznając świat korzysta w pełni z całego ciała. Nikt nie zmusza go, aby mówiło w sposób przymuszony o swoich potrzebach, używa ono w sposób dowolny gesty, ruch, taniec, mimikę, dotyk. Dziecko przyswaja o wiele szybciej jeżeli „nowe” pozostaje w ciągłej relacji z jego własną aktywnością. Postrzega język angielski jako zabawę, tak jak postrzegało wcześniej język ojczysty. Wystarczy stworzyć sytuację nauki przypominającą rzeczywistą, która opiera się na technikach ludycznych i zaspakaja fundamentalne potrzeby dziecka: ruch, działanie, skakanie, śpiewanie, krzyczenie. Lektor tworzy niejako całe zaplecze lingwistyczne stworzone według tych kryteriów.

Uczyć bawiąc

Wszyscy, którzy pracują z dziećmi wiedzą, jak ważne jest wykorzystanie muzyki, rytmik i rymu w ogólnym procesie nauczania, a w szczególności w procesie uczenia języków. Od strony praktycznej, są to często piosenki, wyliczanki, rapy, wiersze zawarte w podręcznikach do nauki języków, które przychodzą nauczycielom z pomocą. One to uczą dzieci porozumiewania się dzięki melodii słów i ich magicznej sile. Należąc do wyimaginowanego świata przyciągają uwagę małych słuchaczy, dla których odtąd język staje się drzwiami do interesującego i wesołego świata.

Pokaż mi, proszę...

W nauczaniu języka angielskiego, obraz, czyli to, co dziecko postrzega, jest często wstępem i uwrażliwieniem go na rozgrywającą się później sytuację. Posługiwanie się obrazem, który zresztą stanowi najstarszy sposób przekazywania informacji, na lekcjach języka może przybierać różne formy. Dzieci zawsze z tym samym  przejęciem i zainteresowaniem oglądają rysunki, historyjki, komiksy, ilustracje bajek i baśni, gdzie na ich oczach rozgrywają się przygody ich bohaterów. Dlatego na zajęciach języka angielskiego w przedszkolu tak chętnie posługujemy się kartami obrazkowymi (flashcards), planszami czy własnoręcznie stworzonymi makietami, obrazami.

Tematyka zajęć

Dziecko traktuje naukę języka jako fascynującą grę. Jego naturalna potrzeba ciągłego odkrywania świata ściśle odnosi się do tego, co je najbardziej dotyczy. Te centra zainteresowań skupiają się wokół rodzącej się świadomości „samego siebie”, która powstaje tu i teraz. Sytuacje, z którymi dzieci się najbardziej identyfikują to rodzina, życie, zwierzęta, święta, zabawy i gry, zajęcia sportowe, posiłek, ubrania. Korzystając z tych tematów ukierunkowujemy dziecko na poznawanie obcej kultury.

Dla dziecka celem nauki nie jest język sam w sobie  i jego opanowanie (jak dla nas dorosłych), ale możliwości, które daje np. zabawa z rówieśnikami, współpraca z lektorem. Na razie jest to dla niego środek, dzięki któremu działa, jest aktywne i dobrze się bawi. Dopiero w przyszłości (dla niego samego dalekiej) stanie się narzędziem pracy. Myślą przewodnią nauczania języków obcych dzieci jest poszukiwanie pedagogiki dostosowanej do danej sytuacji. Należy wyjść ze schematów i zmienić styl nauczania. To dziecko, z całą swą różnorodnością psycho-fizyczną, gra główną rolę w edukacji, a nie system, który wydaje się nienaruszalny. Dlatego w Przedszkolu Step na zajęciach języka angielskiego stawiamy na dziecko, które ma się przede wszystkim dobrze bawić. Same używamy określenia zabawa w angielski i my lektorki świetnie się przy okazji nauczania dzieci bawimy.
 
Autor: dr Beata Wegnerska - Gackowska - dyr przedszkola

Bibliografia:

  • J. Brzeziński, Nauczanie języków obcych dzieci, Warszawa 1987.
  • J.  Rokita-Jaśkow,  Moje dziecko uczy się języka obcego: najczęściej zadawane pytania, Kraków  2010.
  • G. Erenc-Grygoruk, Nauczanie języków obcych w edukacji wczesnoszkolne, Kraków 2013.